Categorie archief: projects

Contour 2019

‘Congo, vroeger, nu en in de toekomst, in Congo en in Mechelen’ (werktitel)

Christmas 1966 in Congo

Monument Schuttersvest (van Lode Eyckermans) klein  

Voor mijn filmproject voor Contour 2019 vertrek ik vanuit mijn persoonlijke geschiedenis om het verleden en heden met elkaar te confronteren, en vandaaruit verder te kijken naar de toekomst, dit in de postkoloniale context van Congo en Mechelen.

Ik ben geboren en getogen in Lovanium, de huidige Universiteit van Kinshasa. Als kind kon ik aan mijn 6/7 jaar gerepatrieerd worden en genezen van een ernstige ziekte. Dit zou nooit het geval geweest zijn indien ik niet een wit, Belgisch meisje was geweest. Dit besef bleef een donkere schaduw terwijl ik verder opgroeide in België, maar vormde ook mijn rechtvaardigheidsgevoel.

Voor deze film zal ik voor de eerste maal de universiteit en mijn geboortehuis in Kinshasa bezoeken en de professor en zijn familie die er nu woont ontmoeten. Hiervan zal ik een reportage maken, samen met 2 Congolese filmmakers. Deze beelden zullen gefronteerd worden met mijn persoonlijke oude foto’s en herinneringen, en met de tekst ‘Belgisch Congo beschaven, van dwang tot overreding’ van de Congolese historicus Sindani Kiangu. In deze tekst wordt opvoeding als vorm van beschaving onderzocht en bevraagd.
In de film zal verleden, heden en toekomst bekeken worden: hoe kijken naar de invloeden van de kolonisatie op de beschaving van vandaag, in Congo en meer specifiek op de universiteit? Tellen de oude Congolese beschavingen nog?

In Mechelen staat op de Schuttersvest een koloniaal monument ter ere van ‘31 pioniers die gestorven zijn voor de beschaving in Congo’, waaronder Van Kerckhoven, één van de gruwelijkste generaals van Leopold II. Het is een intrigerend beeld, van Lode Eyckermans, met twee gestileerde Congolese hoofden, een man en een vrouw, als een Januskop.
Het esthetiseert het afrikaanse ras en zou dus eerder als een huldiging daarvan gelezen kunnen worden, wat in schril contrast staat met inscriptie op de sokkel. Deze vertelt slechts één kant van de geschiedenis, namelijk de Belgische.
Daarom werk ik samen met een groep mensen van Congolese origine, woonachtig in Mechelen en omstreken, om een nieuwe inscriptie hiervoor te maken. Eén dat de beide kanten van de geschiedenis benoemt en dus de impact van het Belgische bewind in Congo erkent. Maar ook een positieve blik richt naar de toekomst, een samenleving van gelijkheid en respect. Tijdens verschillende bijeenkomsten werd hierover gedebatteerd en over het dekolonisatieproces in het algemeen. De ontmoetingen zullen een belangrijke rol in de film spelen, en zullen vervochten worden met mijn familiegeschiedenis en de beelden van mijn bezoek aan het voormalige Lovanium.

Janus was de god van begin en einde, grenzen en transitie, tijd en dualiteit. Hij kijkt naar verleden en toekomst, bemiddelt begin en einde van een conflict, en zorgt dus voor uitwisseling. Zo is hij dus een mooi symbool voor het filmproject dat ik voor ogen heb.